Een DNA-match. Case closed?

De zaak Nicky Verstappen nader beschouwd

Het was afgelopen week hét nieuws: een enorme doorbraak in de zaak Nicky Verstappen.
Op de kleding van Nicky Verstappen werd jaren geleden een DNA-spoor aangetroffen.
Na een grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek werd op 9 juni 2018 een één-op-één match gevonden met de 55-jarige Jos B.
Enkele dagen later werd Jos B. aangehouden in Spanje. Hij verzet zich niet tegen zijn overlevering en zal volgende week naar Nederland worden gebracht.

dna-klein

Goed, een DNA-match dus.
Heel Nederland lijkt te denken dat de zaak hiermee rond is en dat de moordenaar van Nicky Verstappen is gevonden.
Maar, zo simpel is het niet.

Tegenwoordig wordt mijns inziens door o.a. de politie en het Openbaar Ministerie te veel waarde gehecht aan DNA-sporen.
Te vroeg in het onderzoek denkt het OM de dader te hebben gevonden.
Vervolgens wordt dikwijls geen of onvoldoende onderzoek gedaan naar mogelijk andere daders.
Dit terwijl het aantreffen van een DNA-spoor en een daaropvolgende match niet het einde van het opsporingsonderzoek hoort te zijn, maar slechts het begin.
Hierover zal ik meer uitleg geven in deze blog.

DNA-onderzoek op 3 niveaus
DNA-onderzoek kan worden uitgevoerd op verschillende niveaus.

Onderzoek op bronniveau
Bij DNA-onderzoek op bronniveau wordt enkel vastgesteld van wie een bepaald spoor kan zijn.
Het onderzoek op het bronniveau wordt meestal uitgevoerd aan de hand van 2 hypothesen, onderzoeksvragen, die elkaar uitsluiten.

Voorbeeld:

1) Het DNA-spoor is van de verdachte
2) Het DNA-spoor is van een willekeurig ander persoon

Een DNA-deskundige kan niet met zekerheid antwoord geven op deze vragen, maar enkel in waarschijnlijkheden.
De conclusie van het onderzoek kan dan bijvoorbeeld zijn dat het veel waarschijnlijker is dat hypothese 1 juist is ten opzichte van hypothese 2.
Hierbij wordt afgewogen door de deskundige of sprake is van een volledig DNA-profiel of van een mengprofiel.
Een mengprofiel is een spoor waaraan verschillende personen hebben bijgedragen.
Op bronniveau kan enkel iets worden gezegd over de identiteit van de donor.

Soms wordt enkel een zeer kleine hoeveelheid DNA aangetroffen, waaruit geen DNA-profiel kan worden gehaald.
De DNA-deskundige probeert het DNA dan te vermeerderen om op die wijze de donor van het spoor te achterhalen.
Maar bij het vermeerderen van het DNA kan een hoop misgaan, met een onbetrouwbaar onderzoeksresultaat tot gevolg.
Wanneer er DNA is vermeerderd moet er kritisch worden gekeken of hierbij alle protocollen in acht zijn genomen.

DNA-onderzoek op het activiteitenniveau
Op bronniveau kan nog niks worden gezegd over op welke wijze het DNA op een bepaalde plek is gekomen.
Pas op het zogenaamde activiteitenniveau proberen DNA-onderzoekers te onderzoeken met welke handeling het DNA op plaats delict terecht is gekomen.
Ook op dit niveau kunnen onderzoekers niets met zekerheid zeggen. Zij beantwoorden de onderzoeksvraag enkel in waarschijnlijkheden.
Het onderzoek wordt opnieuw uitgevoerd aan de hand van 2 hypothesen die elkaar uitsluiten.

Voorbeeld:

1) Het DNA-spoor is terechtgekomen op de kleding omdat verdachte het slachtoffer heeft ontmoet en aangeraakt
2) Het DNA-spoor is op de kleding terechtgekomen doordat verdachte in een café per ongeluk de jas heeft aangeraakt

Als verdachte speel je samen met jouw advocaat een grote rol bij dit onderzoek.
Wij maken dikwijls mee dat het Openbaar Ministerie en de verdediging beiden hypothesen mogen aanleveren aan de DNA-deskundigen.

Wanneer jouw DNA is aangetroffen op een plaats delict, zal het Openbaar Ministerie zich waarschijnlijk op het standpunt stellen dat jij betrokken bent geweest bij het strafbare feit.
Maar, wellicht heb jij als verdachte een hele andere lezing van de feiten.
Dan kan jij, met behulp van jouw advocaat, laten onderzoeken of het niet veel waarschijnlijker is geweest dat jouw DNA op een onschuldige wijze op plaats delict terecht is gekomen.
Hierbij kan jij feiten en omstandigheden aandragen aan de deskundigen, die zij moeten meewegen tijdens hun onderzoek. Bij bovenstaand voorbeeld kan jij bijvoorbeeld aandragen dat jij zeer vaak langs de jas van slachtoffer bent gelopen, dat het druk was in het café en dat jij daarom vlak langs de kapstok moest lopen.

Opnieuw speel jij hierbij als verdachte, samen met jouw advocaat, een grote rol en een assertieve houding is belangrijk.

DNA-onderzoek op delictniveau
De laatste en belangrijkste vraag wordt beantwoord op het delictniveau.
Hierbij wordt onderzocht in hoeverre een DNA-spoor te maken heeft met het delict en of het aantreffen van jouw DNA betekent dat jij een strafbaar feit hebt gepleegd.

Wat zegt bijvoorbeeld het aantreffen van jouw DNA op een mes dat als moordwapen wordt gekwalificeerd?
Het Openbaar Ministerie zal wellicht betogen dat dit betekent dat jij iemand om het leven hebt gebracht.
Maar, het kan ook zijn dat het dossier onvoldoende bewijs bevat voor een veroordeling.
Het is dan aan ons als jouw advocaat om de rechter te overtuigen van je onschuld.

Forensische onderzoekers mogen geen uitspraken doen op dit niveau.
De beantwoording van deze vraag is voorbehouden aan de rechter die moet oordelen of er voldoende wettig en overtuigend bewijs is voor een veroordeling.
Hierbij dient al het bewijs in het dossier te worden afgewogen.
Alhoewel forensische onderzoekers niet mogen oordelen of een verdachte ‘het’ gedaan heeft, maken wij wel eens mee dat de officier van justitie toch antwoord probeert te krijgen op deze vraag. Het is dan aan ons als advocaten om ervoor te zorgen dat de NFI-deskundigen binnen hun onderzoeksgebied blijven.

Het beantwoorden van de vraag op delictniveau is tricky.
In de zaak van Nicky Verstappen is bijvoorbeeld bekend dat er geen doodsoorzaak kan worden vastgesteld. Mijns inziens wordt het lastig voor het Openbaar Ministerie om te bewijzen dat de dood van Verstappen kan worden toegerekend aan verdachte.
Ook kan niet met zekerheid worden vastgesteld dat sprake is geweest van seksueel misbruik. Ook voor de bewezenverklaring van dat feit voorzie ik problemen voor de officier van justitie.
De overige feiten op de tenlastelegging, zoals onttrekking aan het ouderlijk gezag, zijn door het tijdsverloop al verjaard.

Kortom: wanneer jij verdachte bent geworden doordat jouw DNA is aangetroffen, kan een assertieve houding in het onderzoek van belang zijn om jouw onschuld aan te tonen.
Wij helpen jou graag bij het bestuderen van het dossier, het formuleren van forensische onderzoeksvragen en het voorbereiden en bijwonen van een eventuele zitting.
Bel of mail ons voor een vrijblijvend overleg over de mogelijkheden!

Wij zijn bereikbaar op het telefoonnummer 020-308 0085 of info@vanessen-advocaten.nl.
In geval van spoed zijn wij ook bereikbaar op 06-42306929.

Deel dit bericht:
Gerelateerde Posts