Het Zwaard van Damocles: Bevoegdheden burgemeester om woningen en bedrijfsruimten te sluiten steeds verder uitgebreid

Zwaard van Damocles

Het Zwaard van Damocles
Bevoegdheden burgemeester om woningen en bedrijfsruimten te sluiten steeds verder uitgebreid

Inleiding

Indien in uw woning een meer dan geringe hoeveelheid soft- of harddrugs wordt aangetroffen, wordt u vrijwel altijd gedagvaard door het Openbaar Ministerie. Deze strafrechtelijke vervolging resulteert in een zitting en veelal ook in oplegging van een sanctie.

Maar wie denkt dat hij daarmee voldoende is gestraft, heeft het mis. Enige tijd geleden is artikel 13b Opiumwet in werking getreden. Deze wet wordt ook wel de Wet Damocles genoemd. Dit artikel geeft de burgemeester de bevoegdheid om woningen, en andere lokalen die voor het publiek toegankelijk zijn, tijdelijk te sluiten wanneer sprake is van handel in verdovende middelen. De wet past goed in een samenleving waarin de overheid zichzelf steeds verdergaande bevoegdheden toebedeelt om ondermijning tegen te gaan.

Uw woning kan al worden gesloten voordat u bent veroordeeld door een strafrechter. De onschuldpresumptie geldt dus niet voor deze sluitingsbevoegdheid. Dit komt omdat het sluiten van de woning wordt beschouwd als een puur bestuursrechtelijke bevoegdheid en niet als een strafrechtelijke sanctie. Dit is wrang, want sluiting van een woning voelt wel degelijk als een tweede straf voor hetzelfde feit. Een dergelijke sluiting leidt immers tot groot persoonlijk leed en al even grote financiële problemen. Ook wanneer sprake is van minderjarige kinderen, kan de burgemeester de woning sluiten. Bovendien dient tijdens de sluiting de huur of hypotheek gewoon te worden doorbetaald. Ook dient zelf te worden gezorgd voor een vervangende woonplek en de daaraan verbonden kosten zijn voor eigen rekening.

Daarnaast wordt deze sluitingsbevoegdheid steeds verder uitgebreid. Sinds 1 januari 2019 kunnen woningen en bedrijfsruimten ook worden gesloten indien voorbereidingshandelingen in de zin van de Opiumwet zijn geconstateerd. Als er stoffen of goederen worden aangetroffen, die gezien de aard en hoeveelheid of gezien de onderlinge combinatie geschikt zijn om drugs te vervaardigen, kan dit al leiden tot sluiting.

In deze blog geef ik u meer informatie over deze ingrijpende bevoegdheid van de burgemeester, alsook hoe hiertegen in verzet kan worden gegaan.

Toepassing sluitingsbevoegdheid

De sluitingsbevoegdheid kan worden toegepast bij zowel bedrijfsruimtes als woningen. Ook als woningcorporatie kan je de dupe zijn, wanneer een huurder bijvoorbeeld verdovende middelen in de woning aanwezig heeft.

De enkele aanwezigheid van verdovende middelen is onvoldoende voor sluiting. De verdovende middelen dienen voor de handel bestemd te zijn en niet voor eigen gebruik. Hierbij wordt uitgegaan van de beleidslijnen van het Openbaar Ministerie: bij meer dan 5 gram softdrugs en meer dan 0,5 gram harddrugs is sprake van een handelshoeveelheid.

Wanneer een handelshoeveelheid wordt aangetroffen, dient de belanghebbende zelf aan te tonen dat de verdovende middelen bedoeld waren voor eigen gebruik. Wanneer de rechthebbende dit niet aannemelijk maakt, is de burgemeester in principe bevoegd om maatregelen te nemen.

Sluitingsbevoegdheid afhankelijk van gemeentebeleid

Een burgemeester kan verschillende maatregelen nemen, variërend van een waarschuwing tot een sluiting van enkele maanden. Welke maatregel de burgemeester neemt is afhankelijk van het beleid van de desbetreffende gemeente.

Uit jurisprudentie van de Afdeling, de hoogste bestuursrechtelijke rechter, blijkt dat actieve drugshandel, hennepteelt en aanwezigheid van een handelshoeveelheid verdovende middelen sluiting rechtvaardigt. De duur van de maatregel is afhankelijk van de ernst van het geval en/of sprake is van recidive.

Wel is van belang dat bij een eerste keer eerst wordt gewaarschuwd voordat tot sluiting wordt overgegaan. Maar in ernstige gevallen mag een woning direct – zonder waarschuwing – worden dichtgespijkerd. Bovendien blijkt uit de rechtspraak dat van een ernstig geval steeds eerder sprake is. Iedere gemeente heeft bovendien zijn eigen beleid ten aanzien van deze ernstige gevallen. Dit levert voor de burger in mijn optiek een terecht gevoel van rechtsongelijkheid op. Daar waar een bepaalde hoeveelheid verdovende middelen bijvoorbeeld in Utrecht enkel leidt tot een waarschuwing, kan in Oss worden overgegaan tot het sluiten van de ruimte.

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

De burgemeester heeft zich bij het uitoefenen van zijn bevoegdheid tot sluiting wel te houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur die zijn verankerd in de Algemene Wet Bestuursrecht (hierna: Awb). Dit betekent dat het besluit tot sluiting op zorgvuldige wijze dient te zijn genomen en deugdelijk moet worden gemotiveerd. Bij het besluit dienen de belangen van de rechthebbende en de belangen van de openbare orde te worden afgewogen.

Rechtsmiddelen tegen sluiting

Gelukkig kan een burger wel in verzet komen tegen de sluiting van zijn woning of bedrijfsruimte. Wanneer een burgemeester dit van plan is, ontvangt u hierover een brief. Een dergelijke brief wordt beschouwd als een voornemen tot besluit in de zin van de Awb. Tegen dit voornemen kan een rechthebbende zijn zienswijze naar voren brengen. Kortgezegd wordt hiermee bedoeld dat een belanghebbende kenbaar maakt bij de burgemeester waarom hij het niet eens is met sluiting van zijn woning.

Mocht de burgemeester toch tot sluiting overgaan, kan binnen 6 weken een bezwaarschrift worden ingediend. Tegen een afwijzende beslissing op bezwaar kan binnen 6 weken een beroepschrift worden ingediend bij de rechtbank. Ten slotte staat tegen het vonnis van de rechtbank de mogelijkheid tot hoger beroep open.

Helaas voorkomen deze rechtsmiddelen niet dat een woning wordt gesloten, omdat ze geen schorsende werking hebben. De enige mogelijkheid die ons wetboek daarvoor biedt, is het indienen van een verzoek tot voorlopige voorziening bij de rechtbank. Dan wordt bijvoorbeeld verzocht om de woning niet te sluiten, zolang nog niet op het bezwaar- of beroepschrift is beslist.

Er is een zeer actieve houding van de rechthebbende vereist. Wanneer niets wordt ondernomen, kan een burgemeester zonder pardon overgaan tot sluiting van de woning met alle nadelen tot gevolg. Daarnaast zijn de termijnen voor het indienen van rechtsmiddelen onverbiddelijk. Om die reden is het dan ook van belang om zo spoedig mogelijk contact op te nemen met een gespecialiseerd advocaat die de weg weet in de Awb. Zonder rechtsbijstand is het veelal lastig om de juiste aspecten naar voren te brengen bij het bestuursorgaan of de rechter en maakt een belanghebbende minder kans om sluiting tegen te gaan. Daarnaast heeft een burgemeester in deze procedures zelf vaak ook juridische bijstand en dat maakt het nog lastiger om zonder advocaat ten tonele te verschijnen.

Zo is het van belang om uw persoonlijke situatie zoveel mogelijk onderbouwd naar voren te brengen bij de burgemeester en ook te betogen waarom de sluiting van de woning in dit specifieke geval leidt tot disproportionele gevolgen. Uit de rechtspraak blijkt dat lagere rechters in sommige gevallen nog te overtuigen zijn om sluiting van uw woning terug te draaien.

Conclusie

Heeft u een voornemen tot sluiting van uw woning of bedrijfsruimte ontvangen van de burgemeester? Neem dan contact op met ons kantoor. Wij kunnen samen met u uw zienswijze indienen. Ook kunnen wij u bijstaan bij het indienen van een bezwaarschrift tegen sluiting en/of een verzoek tot voorlopige voorziening. Wij begrijpen dat sluiting van bijvoorbeeld een woning of bedrijfsruimte leidt tot groot leed en zullen alles in werking zetten om dit tegen te gaan.

Wanneer u wordt verdacht in het kader van de Opiumwet kunt u vanzelfsprekend ook contact opnemen met ons kantoor.

Wij zijn bereikbaar op 020-3080085 en 06-42306929.

Mr. Zahra Boufadiss
Advocaat
06-14180927
boufadiss@vanessen-advocaten.nl

Deel dit bericht:
Recommended Posts