Is het nu Jos B. of Jos Brech?

Nu de verdachte van de moord op Nicky Verstappen is aangehouden, nadat de hulp van het publiek werd ingeschakeld, wordt hij in de meeste media (wederom) aangeduid als Jos B. Voor zijn aanhouding werden zijn volledige achternaam én herkenbare foto gepubliceerd. Voor velen voelt het vreemd aan dat slechts een initiaal van de achternaam wordt gepubliceerd, nu algemeen bekend is wat de volledige naam van de verdachte is. Hoe zit het nou eigenlijk met het gebruik van hele namen, of enkel een initiaal?

newspapers-3488861_1920

Deze zogenaamde ‘initialenregel’, die in 1953 door het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren is opgesteld, zorgt vaker voor vreemde situaties. Zo schrijft de Telegraaf op 6 juni 2018 over de verdachte Danny M., de zoon van de geliquideerde Johnny Mieremet. In hoeverre heeft het nog zin om enkel een initiaal van de achternaam te noemen, als het voor eenieder duidelijk is waar de initiaal voor staat?

Het is daarnaast de vraag of de ‘initialenregel’ nog van deze tijd is, onder meer gelet op het gegeven dat in veel andere landen wel volledige namen worden gepubliceerd.

De centrale vraag in dit blog is dan ook of juridisch toegestaan is om in nieuwsberichtgeving de volledige naam van Jos B. te publiceren.

Regels voor gebruik van initialen

De ‘initialenregel’ is niet wettelijk vastgelegd. Deze regel is opgenomen in de Leidraad van de Raad voor de journalistiek. Deze houdt in dat een journalist dient te voorkomen dat van verdachten of veroordeelden informatie of beelden worden gepubliceerd, waardoor zij voor het grote publiek gemakkelijk kunnen worden geïdentificeerd en getraceerd. Uitzonderingen hierop bestaan indien de naam essentieel onderdeel van de berichtgeving is, wanneer het niet vermelden van de naam geen doel heeft vanwege de bekendheid van de persoon, als het niet noemen van de naam voor verwarring kan zorgen waardoor voorzienbaar is dat door het bericht schade ontstaat, wanneer het vermelden van de naam gebeurd in het kader van opsporingsberichtgeving, of wanneer de betrokkene zelf de publiciteit opzoekt. Opsporingsberichtgeving is berichtgeving die vanuit het openbaar ministerie of de politie afkomstig is en dient bij het vergaren van informatie voor de opsporing van strafbare feiten, en nader is geregeld in de Aanwijzing opsporingsberichtgeving. Onder opsporingsberichtgeving valt ook berichtgeving ten behoeve van het traceren van een verdachte.

Wanneer is het gebruik van een volledige naam rechtmatig?

Naar aanleiding van rechtspraak door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft de Hoge Raad een beoordelingskader opgesteld voor de afweging tussen de vrijheid van meningsuiting van de publicist enerzijds, en het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de persoon waarover wordt geschreven anderzijds. Kort gezegd komt dit kader erop neer dat naar de omstandigheden van het geval dient te worden gekeken. Het oordeel dat een van deze grondrechten zwaarder weegt dan de ander, impliceert dat een inbreuk op het laatstgenoemde recht noodzakelijk in een democratische samenleving is. Bij de invulling van dit beoordelingskader grijpt de Nederlandse feitenrechter in de meeste gevallen terug op de Leidraad van de Raad voor de journalistiek.

Hoe dient Jos vanaf nu worden genoemd?

Als de publicatie van de volledige naam van Jos B. wordt beoordeeld aan de hand van hetgeen in de Leidraad staat opgenomen kan vrij snel worden geconcludeerd dat het publiceren van zijn volledige naam (en foto) in eerste instantie duidelijk is gebeurd in het kader van opsporingsberichtgeving, en daarom dus is toegestaan.

Nu Jos B. is aangehouden – overigens naar aanleiding van een tip van iemand die door de opsporingsberichtgeving is bereikt – is het de vraag of sprake is van een andere uitzondering uit de Leidraad. Volgehouden kan worden dat het achterwege laten van de achternaam geen doel meer dient, nu zijn volledige naam inmiddels algemeen bekend is. Aan de andere kant draagt het blijven noemen van zijn volledige naam juist bij het het algemeen bekend worden van zijn naam. Het is dan ook de vraag of het gebruik van zijn volledige naam op dit moment rechtmatig is. Waarschijnlijk niet. Immers, het achterwege laten van zijn volledige achternaam zal tot doel hebben zijn naam, maar bovendien die van zijn familieleden of personen met dezelfde achternaam, niet verder beschadigen.

Bij Van Essen Advocaten hechten wij zeer veel waarde aan de bescherming van de privacy van onze cliënten en zullen nooit zonder uitdrukkelijke toestemming van cliënt iets over een zaak naar buiten brengen. Indien uw naam of foto ten onrechte wordt gebruikt, kunt u bij Van Essen Advocaten terecht voor juridische bijstand.

Mike Jonk

Advocaat

Deel dit bericht:
Recommended Posts