Kroongetuige terecht niet populair

Kroongetuige terecht niet populair

Artikel Parool Kroongetuigen 
In het Parool van onlangs stond een artikel van Paul Vugts over kroongetuigen. 
Strekking van het artikel is dat spijtoptanten in Nederland minder vaak worden ingezet dan elders.

Vanuit mijn ervaring als advocaat is het onder de huidige werkwijze van Justitie ook volkomen terecht dat een status als kroongetuige niet populair is.
Ik adviseer cliënten doorgaans dan ook om niet mee te werken. Een werkwijze die mij vast weinig geliefd maakt bij Justitie.

Doel heiligt niet alle (creatieve) middelen van Justitie 
Natuurlijk begrijp ik als burger best, dat Justitie zoekt naar steeds verdergaande maatregelen om de grote boeven te kunnen pakken.
Ook ik spreek namelijk tegen de geluiden vanuit de politiek, dat de criminaliteit zou zijn gedaald.
Als het politie en Justitie apparaat onvoldoende capaciteit heeft om criminaliteit op te sporen en aan te pakken, dan betekent dat nog niet dat die criminaliteit er niet is.

De inzet van steeds ‘creatievere’ middelen om de al dan niet georganiseerde misdaad aan te pakken, zorgt echter naar mijn mening steeds vaker voor levensbedreigende situaties.
Zo heb ik mij in de media al eerder uitgelaten over de zogenaamde ‘ruisstrategieën’ waarmee Justitie probeert onrust te veroorzaken in bepaalde criminele kringen om zo te proberen bewijzen te vergaren in een strafrechtelijk onderzoek.
Paar voorbeelden zijn: het lekken van al dan niet foutieve informatie in de media, aankloppen als zogenaamd zware boeven bij vrouwen van verdachten met de mededeling dat het geliquideerde slachtoffer nog geld aan hen verschuldigd was, het mondeling doorspelen van al dan niet foutieve informatie aan criminelen over andere criminelen.

Maar ook constateer ik dat steeds vaker door het TCI met informanten (dus net zo goed boeven) wordt samengewerkt, wiens informatie ten onrechte als betrouwbaar wordt aangemerkt en in strafrechtelijke dossiers gevoegd.
En soms zijn het dus niet gewone informanten maar echte getuigen die met naam en toenaam zeer belastende verklaringen afleggen over (mede)verdachten.
Getuigen die in sommige gevallen dan als kroongetuige worden gepresenteerd, maar wiens verklaringen onder allerlei schimmige beloftes tot stand zijn gekomen.
Dergelijke acties leiden in het ergste geval tot dodelijke reacties. Immers is de consequentie van dergelijke mogelijk foutieve informatie dat bepaalde verdachten voor zeer lange tijd achter de tralies gaan, mogelijk ook wanneer ze iets niet hebben gedaan. Dat lokt een te verwachten heftige reactie uit.

De vraag is dan, of Justitie zelf niet de grootste boef is. Immers kan ik niet goed begrijpen, waarom je als Justitieel apparaat levens zou riskeren, ter onderzoek en vergelding van een leven dat is verloren. Dergelijke ‘creatieve’ middelen worden bovendien niet alleen in zaken ingezet met dodelijke afloop, maar ook in bijvoorbeeld grote drugszaken.
Dus waarom levens riskeren, ter oplossing van een andere zaak? Dat is wel een ultieme vorm van werkverschaffing.

Verklaringen spijtoptanten mogelijk gelogen in ruil voor strafvermindering 
Ook wordt veel te zwaar geleund op verklaringen die worden verkregen van zogenoemde spijtoptanten. Wat is immers spijt?
Justitie kan niet in het hoofd van een dergelijke getuige kijken om te zien of daadwerkelijk sprake is van spijt of angst voor een lange vrijheidsstraf voor door hen zelf begane misdaden, waardoor een getuige met de vinger naar een ander wijst.
Iemand die kiest voor een leven in de misdaad, heeft mijn inziens meestal geen spijt, maar wil – eenmaal gepakt – zelf niet 10 jaar of meer de bak in.
Als daarvoor een verklaring moet worden afgelegd tegen een ander in ruil voor forse strafvermindering, of helemaal geen vervolging, dan is die keus volgens mij makkelijk gemaakt in dat milieu.

Ik merk dan ook herhaaldelijk dat aantoonbaar wordt gelogen in dergelijke verklaringen maar dat Justitie met alle macht probeert deze verklaringen toch als waarheid bij de rechterbanken te presenteren. Immers maakt Justitie – al dan niet foutief – de keus wie in hun beleving de grootste vis is.
Die moet kost wat kost gevangen worden.
De ander wordt terug de sloot ingegooid.

In het Passage en Enclave onderzoek hebben de advocaten hier terecht veel stampij om gemaakt. Deels is de rechtbank hierin ook meegegaan.
Ook in het hieraan gelieerde lopende Husky onderzoek (liquidatiezaak) waarin ik de (hoofd)verdachte bijsta, worden dezelfde spijtoptanten, dan wel anderszins kroongetuigen, gebruikt en zie ik dit ook gebeuren.

Ik vraag me daardoor vaak af, of men bij Justitie nog helder voor ogen heeft wat hun taak is: diegenen gestraft krijgen die ook daadwerkelijk het tenlastegelegde hebben begaan.
Of dat ‘scoren’ in grote strafzaken iets teveel de bedrijfscultuur is geworden.

Niet nakomen beloften en chantage 
Want ook omgekeerd heb ik de manier waarop wordt omgegaan met deze zogenaamde mogelijke ‘spijtoptanten’ dan wel anderszins voor Justitie belangrijke – want voor anderen belastend verklarende – getuigen, in een aantal onderzoeken mogen meemaken.
Zo loopt op dit moment het onderzoek Heemskerck / Kenia, een omvangrijk en complex onderzoek naar hennep productie / handel / export en witwassen in Brabant.
Ik sta in deze zaak één van de hoofdverdachten bij, die uiteindelijk in een getuigenbeschermingsprogramma terecht is gekomen, zonder overigens de formele status van kroongetuige.
Niet omdat Justitie dit wilde, maar omdat ik de overheid hiertoe heb kunnen dwingen. Immers draagt de overheid verantwoordelijkheid voor de veiligheid van alle burgers, ook mogelijk criminelen. Hoe met deze man is omgegaan, daar lusten – naar mijn mening als advocaat van deze man – de honden namelijk geen brood van.

Deze cliënt zou zich op een dag bij de politie hebben gemeld omdat hij in een levensbedreigende situatie verkeerde. Hij wilde hiervan aangifte doen.
Ongevraagd krijgt hij dan een gesprek met het TCI (soort anonieme politie) en wordt aangedrongen op een directe evacuatie van hem en zijn gezin.
De belofte is dan dat hij met zijn gezin een nieuw leven elders krijgt. Hij moet dan wel uitgebreid vertellen wat hij weet: hoe meer hij verteld, hoe beter de toekomst voor hem en zijn gezin eruit zal zien.

Als hij zich bij mij voor het eerst meldt, heeft hij vanuit diens evacuatie-adres al dagenlang verklaringen afgelegd ten overstaan van het TCI maar ook een klapper vol verklaringen ten overstaan van de tactische recherche. Oftewel met naam en toenaam. Het beloofde nieuwe leven krijgt hij echter niet: sterker nog, hij wordt financieel droog gelegd, uiteindelijk met de hele club opgepakt en aan de hoogste boom opgeknoopt, zoals hij dat noemt. Hij wordt door Justitie neergezet als ware hij zelf de leider van de criminele organisatie, op basis van zijn eigen verhalen dus.

Omdat de medeverdachten al door de politie zijn getipt over de gesprekken van cliënt met de politie, kan hij nooit meer naar huis.
Ook diens verklaringen zijn met naam en toenaam in het dossier gestopt dus verstrekt aan alle medeverdachten.
Lang verhaal kort: Justitie moet uiteindelijk buigen en hem in een getuigenbeschermingsprogramma plaatsen, want door hun toedoen lopen hij en zijn gezin ernstig gevaar.

Hoe de veiligheid van cliënt werd gebruikt – of beter gezegd misbruikt – om hem te dwingen iets te doen of te laten in de omvangrijke strafzaak was werkelijk stuitend.
Ook is het uiteindelijke leven in een getuigenbeschermingsprogramma echt niet iets waar je je op moet verheugen.
Had hij zich maar tot mij gewend voordat hij deze verklaringen gaf. Ik had hem geadviseerd dit niet te doen, dan wel te eisen dat afspraken voorafgaand op papier werden gezet.

Ook bij andere cliënten zie ik dit beeld helaas terug. Er wordt gelogen en bedrogen. Beloften worden niet nagekomen. Informatie achtergehouden. Er wordt gechanteerd.
Natuurlijk nooit letterlijk en nooit zwart op wit. Maar de bedoelde boodschap is steeds luid en duidelijk: als jij niet dit, dan gebeurt er dat. Zowel op politieniveau alsook door TCI-officieren.

De veiligheid van een verklarende getuige/verdachte lijkt hierbij volstrekt ondergeschikt aan de wens om met diens verklaringen de grote vis(sen) te vangen en dus te ‘scoren’.
Een apparaat – Ministerie van Veiligheid en Justitie met hieronder het openbaar ministerie – dat de pretentie heeft het kwaad te bestrijden, gaat hiermee dezelfde kant op als die ze proberen te bestrijden.

Daarbij verloopt de bescherming van die zogenaamde ‘kroongetuigen’ naar mijn ervaring volstrekt knullig.
De ene dag moet je cliënt zich aan deze regel houden, de volgende dag is deze regel verdwenen en vervangen voor een totaal andere regel.
Beloftes worden niet nagekomen en er worden onmogelijke eisen gesteld. De communicatie verloopt daarbij uiterst stroef.
Je bent en blijft volstrekt afhankelijk van Justitie/de overheid en bent afgesneden van je familie, vrienden en financieel extreem beperkt.
Het is niet voor niets dat zogenoemde spijtoptanten, dan wel anderszins belangrijke getuigen, met enige regelmaat uit het beschermingstraject stappen.

Staat u op het punt om spijtoptant of kroongetuige te worden, of anderszins verklaringen af te leggen die u dan wel uw geliefden in gevaar kunnen brengen?
Dan adviseer ik u om eerst met mij om tafel te gaan om uw kwestie goed te bespreken en alle voors en tegens af te wegen.
Ik kan u dan een realistisch beeld geven van wat u staat te wachten.
Ook kan ik u in het eventuele verdere traject hierbij begeleiden, teneinde zowel uw veiligheid alsook uw eventuele strafrechtelijke positie te bewaken.

U kunt voor een afspraak mailen naar vanessen@vanessen-advocaten.nl, dan wel bellen naar ons vaste nummer 020-308 00 85 of bellen/sms-en/appen naar ons mobiele (nood) nummer 06 – 42306929. Wij zijn op dit laatste nummer 24/7 telefonisch bereikbaar.

Mr. Marielle van Essen
Advocaat en directeur Van Essen Advocaten
Strafrechtspecialist met 16 jaar ervaring in de zwaardere strafzaken

Deel dit bericht:
Recommended Posts