Wet zorgplicht kinderarbeid: de noodzaak van een tijdige due diligence door bedrijven

Van-Essen-Advocaten-Amsterdam-39

Naar verwachting zal in 2022 de Wet zorgplicht kinderarbeid in werking treden.
Bedrijven kunnen op basis van deze wet bestuursrechtelijke sancties verwachten alsook mogelijk strafrechtelijk worden vervolgd indien zij direct of indirect bijdragen aan kinderarbeid.
Deze wet komt voort uit de mondiale roep om beter toe te zien op voorkoming, maar vooral ook handhaving van mensenrechtenschendingen.

Als bedrijven niet reeds thans tijdig onderzoeken of in hun bedrijf(sprocessen) sprake is van kinderarbeid, zullen zij niet op tijd hun bedrijf en bedrijfsvoering in lijn met deze wet hebben aangepast.
Hieruit voortvloeiende bestuursrechtelijke boetes zijn wellicht niet zo’n groot probleem,  strafrechtelijke vervolging en de daarmee samenhangende media aandacht kan echter de nekslag betekenen voor een bedrijf, merk of bestuurder.

Nederland in toekomst actiever op naleving mensenrechten

In 2013 publiceerde Nederland als een van de eerste landen een Nationaal Actieplan Mensenrechten en Bedrijfsleven (NAP).

Dit plan – op instigatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken – gaf met name het huidig beleid van de Nederlandse overheid en bedrijven weer wat betreft de naleving van mensenrechten.
Hoewel in het plan werd ingegaan op de noodzaak van een actieve overheid, is er vanuit de overheid sindsdien weinig meer gedaan om ervoor te zorgen dat bedrijven de mensenrechten naleven. Wel zijn in een aantal branches zogenoemde IMVO-convenanten opgesteld waarin afspraken staan hoe misstanden kunnen worden voorkomen en aangepakt.
Deze afspraken zijn echter op basis van vrijwilligheid en gelden slechts voor een beperkt aantal sectoren, waaronder de textiel-, bank-, goud-, bosbeheer-, voedings-, natuursteen- en pensioensector.

Het College voor de Rechten van de Mens heeft er thans op aangedrongen dat Nederland een vervolg geeft aan dit plan uit 2013. Hierop heeft de Minister van Buitenlandse Zaken begin juli van dit jaar aangegeven aan het eind van dit jaar met een vervolgplan te komen. Voornoemde convenanten zullen worden geëvalueerd en worden ook naar andere branches uitgebreid.

Hoewel Nederland dus wel al actief is wat betreft het voorkomen van schendingen van mensenrechten door bedrijven in allerlei sectoren, is slechts in beperkte mate sprake van handhaving op dat gebied.

Slachtoffers dienen thans achteraf hun schade via het civiele aansprakelijkheidsrecht proberen te verhalen. Aangezien bedrijven internationaal opereren en de schendingen vaak in een ander land dan Nederland en in arme delen van een bevolking plaatsvinden, is een dergelijke civiele juridische procedure veelal onbereikbaar voor de slachtoffers.

Wet zorgplicht kinderarbeid: eerste signaal actieve handhaving schending mensenrechten

Op mondiaal en EU niveau wordt weliswaar getracht om middels het concept VN Verdrag Mensenrechten en Bedrijfsleven (de zogenoemde Zero Draft) de naleving van mensenrechten door bedrijven af te dwingen, echter is voor een dergelijk verdrag op dit moment internationaal nog onvoldoende draagvlak.

Op Nederlands niveau wordt echter met de concept Wet zorgplicht kinderarbeid een eerste stap richting actieve handhaving van bepaalde mensenrechten gezet.
Deze wet is op 12 mei jl. goedgekeurd door de Eerste Kamer en zal naar verwachting in 2022 in werking treden.

Nederlandse ondernemingen krijgen met de komst van deze wet de zorgplicht om te voorkomen dat goederen of diensten die zij leveren aan Nederlandse eindgebruikers met behulp van kinderarbeid tot stand komen. Er komt ook een toezichthouder ten overstaan waarvan ondernemingen – onder meer middels het overleggen van een verklaring – moeten kunnen aantonen actief onderzoek te hebben verricht in hun eigen bedrijf en de bedrijven waarmee zij zaken doen, om kinderarbeid te voorkomen.
Deze toezichthouder kan handhavend optreden door het opleggen van bestuurlijke boetes.

Met deze wet kent Nederland dus voor het eerst een wet met een verplichtend karakter om schending van mensenrechten te voorkomen en aan te pakken.

Naast bestuursrechtelijke boetes ook strafrechtelijke vervolging schending mensenrechten

Daarnaast is te verwachten, dat in geval van ernstige dan wel herhaalde schendingen van deze wet ook het Openbaar Ministerie actiever strafrechtelijk zal optreden door bedrijven en hun bestuurders, die op directe of indirecte wijze hebben bijgedragen aan kinderarbeid, te gaan vervolgen. Dat is thans naar mijn ervaring nauwelijks nog het geval.

Ondernemingen ontkomen er mijns inziens anno 2019/2020 dan ook niet aan, anticiperend op de komst van deze wet, thans actief hun bedrijf en bedrijfsprocessen te laten onderzoeken en toetsen aan deze wet en de mensenrechten, om te weten of hun bedrijfsvoering bestuursrechtelijk en strafrechtelijk laakbaar is.

Daar waar bestuurders van dergelijke ondernemingen zich ook bewust zijn van de schendingen van deze wet en de mensenrechten, in ieder geval op gebied van kinderarbeid, kunnen ook zij persoonlijk in het beklaagdenbankje bij de rechtbank moeten verschijnen.

Een bestuurlijke boete, maar zeker ook een strafrechtelijk proces tegen een bedrijf en mogelijk zelfs een of meer bestuurders van dit bedrijf vanwege hun bijdrage aan kinderarbeid, zal mijns inziens snel de nekslag betekenen voor dit bedrijf.

Een merk dat concreet en actief in de media geassocieerd wordt met kinderarbeid, loopt mijns inziens – ook terecht – het risico een voorgoed beschadigd merk te geraken.

Bedrijven dienen per omgaande hun bedrijf te screenen op mogelijke kinderarbeid

Tijd dus voor ondernemingen om een advocaat in de arm te nemen, om een zogenoemde kinderarbeid due diligence uit te voeren teneinde te bezien of sprake is van kinderarbeid bij de totstandkoming van producten bedoeld voor de Nederlandse markt zodat de bedrijfsprocessen tijdig – te weten voor 2022 – hierop kunnen worden aangepast.

Heeft u als onderneming hulp nodig bij onderzoek binnen uw bedrijf naar de naleving van de Wet zorgplicht kinderarbeid, of is er anderszins behoefte aan advies naar aanleiding van deze blog, neemt u dan vrijblijvend contact op met mr. Marielle van Essen van Van Essen Advocaten. U kunt een afspraak maken voor een consult van één uur voor een meer globale advisering, dan wel een concrete due diligence laten uitvoeren binnen uw bedrijf, teneinde voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van de Wet zorgplicht kinderarbeid en de hieruit volgende controles van en handhaving door de toezichthouder.

Mr. Marielle van Essen
Directeur Van Essen Advocaten

Deel dit bericht:
Recommended Posts